PASAJES CANÓNICOS · Vitr., De arch. 1.1.1
Vitruvio, De architectura I.1.1: fabrica y ratiocinatio
El saber del arquitecto se describe mediante el ejercicio de la construcción y su explicación racional.
Texto latino
Architecti est scientia pluribus disciplinis et variis eruditionibus ornata, cuius iudicio probantur omnia quae ab ceteris artibus perficiuntur opera. Ea nascitur ex fabrica et ratiocinatione. Fabrica est continuata ac trita usus meditatio, quae manibus perficit[ur] e materia cuiuscumque generis opus [est] ad propositum deformationis. Ratiocinatio autem est, quae res fabricatas sollertiae ac rationis pro portione demonstrare atque explicare potest.
Lectura editorial V514 / V297, cotejada aquí por cadena idéntica para este locus; no es transcripción diplomática de manuscrito.
Traducción española · V514
La ciencia del arquitecto está adornada de muchas disciplinas y variados conocimientos, y por su juicio se aprueban todas las obras que realizan las demás artes. Nace de la fabrica y de la ratiocinatio. La fabrica es el ejercicio continuo y experimentado de la práctica, que realiza con las manos, a partir de materiales de cualquier género, la obra conforme al diseño propuesto. La ratiocinatio, en cambio, es la que permite demostrar y explicar las cosas construidas según la justa proporción de la habilidad y de la razón.
Procedencia: índice recensio-es, párrafos DOCX 1434 y 1437. DOI de la edición V514.
English translation · V297
The architect’s knowledge embraces many disciplines and varied forms of learning; by its judgment, all works accomplished by the other arts are assessed. It arises from fabrica and ratiocinatio. Fabrica is the continuous, practised exercise of making: through manual work and materials of whatever kind, it brings a work into being according to its intended design. Ratiocinatio, by contrast, enables one to demonstrate and explain constructed works according to the proper proportion of skill and reason.
Source: structured index theory-en, DOCX paragraphs 1537 and 1538. Edition V297 DOI.
Estudio, fuentes y contextualización
Los dos textos latinos indexados coinciden para este locus. Esto no certifica las variantes de Krohn, Rose, Budé o de los códices; el cotejo filológico requiere testimonios y edición identificados.
Consultar en Lexicon: architectura · fabrica · ratiocinatio.
Citación y procedencia
Vitruvio, De architectura 1.1.1, ed. y trad. Diego A. Kurilo, V514 (2026), DOI 10.5281/zenodo.23884757; traducción inglesa V297 (2026), DOI 10.5281/zenodo.23885404.
Esta página de lectura tiene una URL canónica propia y no posee DOI independiente ni acreditación de revisión por pares. Los DOI anteriores corresponden exclusivamente a las ediciones citadas. Manifiesto de procedencia.